Hızlı Okuma ve Anlama
Hızlı okumak ve anlamak birbirini besleyen iki beceridir. Hız, bir dakikada okunan kelime sayısını ortalama düzeyin üstüne taşımak demektir. Anlama ise o kelimelerin büyük bölümünü kavramak ve metin bittiğinde üzerine yorum ya da analiz yapabilmektir.
Hızlı Okursan Anlayamam ki!
En sık dile getirilen kaygı, hızlı okunduğunda metnin anlaşılamayacağıdır. Oysa bu itirazı yapan kişi çoğu zaman hızlı okumayı henüz deneyimlememiş olandır.
Hızlı okumak, aslında hızlı anlamanın da kapısını açar. Bu yöntemi kullananlar okuduklarının en az %68’ini kavrar. Oysa bu oran hiç çalışma yapmamış, hızlı okuma eğitimi almamış kişilerde belirgin biçimde düşer. Demek ki hız ile anlama arasında ters değil doğru bir orantı vardır; teknikler öğrenildikçe anlama oranı da yükselir.
Hızlı Okuma ve Anlama Teknikleri Nelerdir?
Hızlı okuma ve anlama teknikleri dendiğinde, kelimeleri yalnızca aceleyle geçmek akla gelmemeli. Bir okumanın gerçekten hızlı sayılması için kavranmış da olması gerekir. Bunu kazandıran ise düzenli ders ve uygulamadır. İnternetteki kaynaklar bir yere kadar yol gösterir; ancak gerçekten yetkin bir okuyucu olmak için yapılandırılmış bir programdan yararlanmak gerekir. Şimdi temel birkaç okuma tekniğine bakalım.
Göz Atma
Hızlı okuma ve okuduğunu anlama sürecine girmeden önce başlıklara, paragraf sonlarına ve cümlelerin bittiği noktalara hızlıca göz gezdirmek işe yarar. Bu kısa ön tarama, zihninizde metne dair bir harita oluşturur; böylece asıl okumaya geçtiğinizde içeriği çok daha hızlı ve rahat kavrarsınız.
Eleştirel Okuma
Eleştirel okuma, metni olduğu gibi kabul etmek yerine sürekli sorgulamaktır. Daha önce edindiğiniz bilgilere ters düşen bir yargıyla karşılaştığınızda durup üzerine düşünün. Kendinizle konuşun, bunu ilk kez fark ediyormuşçasına zihninize yerleştirin. Bu sayede yeni fikirleri çok daha hızlı özümsersiniz.
Metne Sorular Sorma (5N1K)
Okuduklarınızın aklınızda daha uzun süre kalmasını istiyorsanız metne soru sormak güçlü bir yöntemdir. Kim, ne, nerede, ne zaman, neden ve nasıl sorularını yönelttiğinizde metin size bir dizi cevap verir. Bu cevaplar bilgiyi belleğinize çok daha sağlam bağlar.
Eleştirel okuma ve soru sorma gibi teknikleri okumayla aynı anda yürütmek ilk denemelerde zorlayıcı gelir. Ancak okuma ve anlama çalışmalarını düzenli sürdürürseniz bir süre sonra hem bu soruları sorabilir hem de metinden kopmadan akıcı biçimde ilerleyebilir hale gelirsiniz.
Kelime Hazinesi
Bir kişinin kelime dağarcığı ne kadar genişse metni anlama oranı da o kadar yüksek olur. Özellikle dilimize yerleşmiş yabancı kökenli kelimeleri öğrenmek bu oranı belirgin biçimde artırır. Bir diğer önemli nokta ise kendi alanınıza özgü terimleri tanımaktır. Tıp kitapları basan bir yayınevinin editörünü düşünün. Önüne sürekli basılmak üzere tıp metinleri gelir ve bunların yayına uygun olup olmadığını anlamak için hepsini okuması gerekir. Editör tıbbi terimlere hâkimse, bu okuma ve değerlendirmeyi çok daha hızlı tamamlar.
Motivasyon
Motivasyon bir okuma tekniği sayılır mı? Kesinlikle evet. Çünkü zihni dağınık, aklı başka dertlerle meşgul bir okuyucu ne kadar düzgün okursa okusun okuduğunu kavrayamaz. Hızlı okuma ve anlamanın ilk kuralı, dikkati tek noktada toplamak ve başka hiçbir şeyle uğraşmamaktır.
Okuma Hızını Artırma
Okuma hızınızı yükseltmeye ve yukarıdaki teknikleri uygulamaya başlamadan önce kısa bir okuma ve anlama testi yaparak mevcut seviyenizi ölçmek faydalıdır. Böylece çalışmaların ardından ne kadar yol aldığınızı somut biçimde görürsünüz. İsterseniz bu konuda hazırlanmış uygulama ve alıştırma kaynaklarını da araştırabilirsiniz. Şimdi hızı artırmak için işinize yarayacak teknikleri sıralayalım.
Hızlı Okuma Teknikleri
- Satıra başlarına anlamadım düşüncesiyle asla geri dönme
- Kelimeleri grupla gelişince cümleleri grupla kelimeleri tek tek okuma
- Sütun okuma, çapraz okuma, kaymağını alma tekniklerini öğren
- Konuyla ilgili önemli kelimelere odaklan cümle sonlarına paragrafların sonuç kısımlarına daha çok bak!
- Başarılı bir okuma için sadece okumayla ilgilen
- Hızlı okumak için bir amacın olsun
- Hızlı okumak için gözlerini geliştir.
- Göz egzersizleri ile gözlerinin hızını zihninin hızına çıkar.
Göz Egzersizleri
Yukarıdaki listenin son maddesi göz egzersizlerine ayrılmıştı; bu yüzden konuyu biraz açmakta yarar var. Göz egzersizleri, gözleri güçlendiren ve hareket hızını artıran çalışmalardır. Bu sayede kısa sürede daha fazla kelimeyi tek bakışta görür, zihne daha çok bilgi taşıyabilirsiniz. Dolayısıyla göz egzersizleri, okuma hızını geliştirmenin en temel adımlarından biridir.
Hızlı Okuma Eğitimi
Hızlı okumanın iki yolu vardır. Birincisi zorlu olandır: tekniklerden habersiz, yalnızca kendi çabanızla deneme yanılma yaparak tek başınıza ilerlersiniz. İkinci yol ise hızlı okuma kurslarından destek almaktır. Bu yolda daha az yorulur, çok daha verimli sonuç alırsınız.