Etkili Okuma Teknikleri
Etkili okuma teknikleri nelerdir? Bu soruya geçmeden önce etkili okuma ile hızlı okumanın ne anlama geldiğini netleştirelim. Hızlı okuma, bir kişinin dakikada okuduğu kelime sayısını olağan standartların üzerine taşımasıdır. Ortalama bir okuyucu dakikada 200 dolayında kelimeyi gözden geçirir. Buna karşılık doğru yönlendirmeyle kendini geliştiren biri ise dakikada 1000 kelimenin ötesine rahatlıkla ulaşabilir.
Hızlı okuma birim zamanda okunan kelime sayısıyla ilgili bir kavramdır. Etkili okuma ise okuduğunu kavrama becerisini anlatır. Bu beceri üç temel ayak üzerinde durur: çabukluk, kavrama ve öğrenme. Yani sağlıklı bir okuma için hem tempoyu yükseltmek hem de anlamı yakalamak gerekir. İkisini birleştirdiğinizde okuduklarınız zihninizde kalıcı hâle gelir.
Hızlı ve Etkili Okuma Teknikleri
Etkili ve Hızlı Okuma Teknikleri, hem teorik incelemelerin hem de yılların pratiğinin ürünüdür. Hızlı ve etkili okuma bir yetenektir; ama doğuştan gelmesi şart değildir, sonradan kazanılabilir. Düzenli egzersizler ve doğru bir çalışma programıyla okuma tempo ve kavrama gücünü belirgin biçimde yükseltmek mümkündür.
Etkili Okuma Kuralları (Okuma Öncesi Hazırlıklar)
Amaç Belirleme: Etkili okumak isteyen kişi, sayfaya başlamadan önce bu metni neden okuduğunu kendine sormalıdır. "Bu metin bana ne kazandıracak?" sorusunun yanıtı netleştiğinde okuma bir hedefe bağlanır ve zihin baştan o yöne kilitlenir.
Odaklanma: Başarılı okumanın belkemiği konsantrasyondur. Zihni sürekli başka konulara kayan birinin verimli okuması neredeyse imkânsızdır. Okuma sırasında aklınızdaki dağınık düşünceleri bir kenara bırakmak gerekir. Yalnızca metne yoğunlaşmak hem okuma hem de anlama hızınızı yükseltir. Dikkatiniz dağınıksa, ne kadar hızlı okursanız okuyun satırlar zihninizde iz bırakmaz.
Ortam: Verimli okumanın bir başka koşulu da uygun bir çalışma ortamı kurmaktır. Çevredeki fiziksel etkenler anlamayı kolaylıkla baltalayabilir. Yetersiz ya da aşırı ışık, gürültü, ergonomik sıkıntılar ve masada dikkat dağıtan fazla obje okumayı zorlaştırır. Dik oturmak, zihni boşaltmak ve arada gözleri dinlendirmek faydalıdır. Işık metne karşıdan vurmalı, sayfa da dik bir açıyla tutulmalıdır.
Etkili okuma yöntemleri
“Etkili okumak için çok yavaş okumalıyım” düşüncesi tam bir yanılgıdır. Yavaş okuyan biri her cümleyi anlasa bile etkili okumuş olmaz. Asıl marifet, hızı ve kavramayı aynı anda tutturmaktır. Çünkü birim zamanda okunan kelime sayısı düştükçe okumaya ayrılan süre uzar.
Sonuçta beklediğinizden çok daha az kitap bitirir, hedeflediğiniz performansın gerisinde kalırsınız. Bunu aşmak için de etkili okuma teknikleri nelerdir? Sorusunu birlikte ele alacağız.
Hızlı ve Etkili okumak için nelere dikkat etmeliyiz?
Ön okuma: Okuma sonunda anlama oranınızın yüksek olmasını istiyorsanız metne önce “göz gezdirin”. Bu adımda metnin tamamı okunmaz; yalnızca başlıklara, altı çizili bölümlere ve dikkat çeken noktalara hızlı bir bakış atılır. Asıl okumaya bu ön taramadan sonra geçilir.
İz Taşı koyma: Önemli bir metni satır satır kavramak istiyorsanız, dikkatinizi çeken kelimelerin altına “iz taşı” dediğimiz küçük işaretler bırakabilirsiniz. Bu işaretler aynı zamanda zihninize attığınız çapalardır. Sayfaya koyduğunuz her nokta, o kelimenin önemini sonradan kolayca hatırlamanızı sağlar.
Kelime Hazinesi: Hızlı ve etkili okumayı besleyen bir başka etken de zengin bir kelime dağarcığıdır. Özellikle belirli bir alanda okuyorsanız, o alanın terimlerine hâkim olmak metni çözmenizi hızlandırır. Bildiğiniz kelime sayısı arttıkça hem temponuz hem de kavrayışınız yükselir.
5N1K Yöntemi: Bu yaklaşımda metni okurken ona kim, ne, nerede, nasıl, ne zaman sorularını yöneltirsiniz. Bu temel sorular sayesinde metnin içindeki kritik bağlantıları yakalarsınız. Ancak soruları okuma akışını kesmeden, tam okurken sormalısınız; durup beklemek temponuzu bozar.
Yoksa hızlı okumanın bir anlamı kalmaz. Hem okuyup hem zihninize soru sormak başlangıçta zorlayabilir, ama birkaç alıştırmadan sonra bu sizin için doğal hâle gelir. Okuma bittiğinde, ayrıca düşünmenize gerek kalmadan tüm soru ve yanıtlar zihninizin bir köşesinde hazır durur.
Eleştirel Bakış Açısı: Etkili okumanın bir diğer yolu metne eleştirel yaklaşmaktır. Okurken ilk kez karşılaştığınız bir iddiayla ya da kendi görüşlerinize ters düşen düşüncelerle karşılaşırsanız, önce bunları açıkça ortaya koyun. Bu noktalar üzerinde durmak metni çok daha derin kavramanızı sağlar.
Yukarıda ele aldığımız yöntemler, anlayarak okuma ve okuduğunu kavrama, etkili kitap okuma yöntemleri üzerine sıraladığımız yollardır. Ne var ki hızlı ve etkili okuma sırasında sıkça tekrarlanan bazı hatalar da vardır. İşte o hatalar.
Okuma Esnasında Yapılan Önemli Hatalar
Başa dönme: Okuduğumuzu kavrayamadığımızda satırın başına dönüp yeniden okuma ihtiyacı duyarız. Oysa bu alışkanlık baştan sona yanlıştır ve düpedüz zaman kaybıdır. Hızlı okumak isteyen biri asla geri dönmemeli, hatta bu konuda kendine söz vermelidir.
Kelimeleri tek tek okuma: Sözcükleri teker teker okumak hem hızlı okumaya hem de güzel okuma tekniklerine aykırıdır. Kelimeleri öbekler hâlinde görmek temponuzu artırır. Çünkü zihin tıpkı bir fotoğraf makinesi gibi her bakışta tek bir kodlama yapar. Her kelimeye ayrı bakmak gerektiğinde bir satırdaki 10 kelime için 10 bakış ve 10 ayrı işlem harcanır.
Oysa kelimeleri üçerli öbekler hâlinde okursanız, bir satırı yalnızca 3 bakışta tamamlarsınız; bu da hızınızı üç katına çıkarmak demektir. Kendinizi geliştirdikçe üç kelimeyle yetinmez, hatta satırları ve cümleleri tek bakışta kavramaya başlarsınız.
Gözle Sesle Parmakla Dudakla Okumak: Okumanın en kritik hatalarından biri de sesli ya da parmakla işaret ederek okumaktır. Bu şekilde okuyan biri hiçbir zaman hız kazanamaz. Sesini ve parmağını devreden çıkarması gerekir.
Gözle okumaya gelince, ileri düzey okuyucuların görüşü şöyle: “Hızlı okumada ilerlediğinizde, yazıları sanki doğrudan zihniniz görür; tek bakışta çok daha fazla kelimeyi yakalarsınız.” Bu anlayışta metinle zihin arasındaki tüm engeller ortadan kaldırılmaya çalışılır. Gözün tek işlevi, zihne kod yollamaktır; ne bir başlatıcı ne de bir takipçi…
Hızlı Ve Etkili Okumanın Faydaları
Kısa sürede daha fazla kitap okuma
Okuduğunu anlama oranının yükselmesi
Analiz ve yaratıcı düşünmenin gelişmesi
Daha az zaman harcayıp daha çok şey öğrenebilmek
Kariyer ve kişisel gelişime katkı
Sevilen yazarlara daha çok vakit ayırabilme
Sosyal faaliyetler için daha fazla zaman kazanma
Sınavlara hazırlanırken daha hızlı okuma ve daha çok anlama
Aynı anda birden fazla objeyi görebilme
Aktif görme alanının genişlemesi
Gündemi yakından takip edebilme
Güncel yazıları ve hit kitapları okuyabilme
Okul başarısının artması
İş yaşamındaki engelleri daha kolay aşma
Hızlı ve etkili okumayı gerçekten oturtmak için bir hızlı okuma kursu almak en sağlam yoldur. Hızlı okuma kursları , tek başına yürüttüğünüz çalışmalardan çok daha fazlasını sunar.
Hızlı okuma kursları sayesinde sağlam bir okuma disiplini edinir, teknikleri çok daha kısa sürede içselleştirirsiniz. Çözümleme beceriniz gelişir, aynı anda birden fazla şeyi düşünme kapasiteniz belirgin biçimde artar.