Hızlı Okuma

Hızlı Okuma Nedir?

Hızlı okuma, bir metni belirli bir süre içinde anlayarak okumaktır; literatürde “speed reading” adıyla geçer. Burada önemli olan, sayfaları gözden geçirme hızı değildir. Bir metni hem hızlı bitirip hem de içeriğini kavrayabiliyorsanız asıl maharet ortaya çıkar. Bu yüzden tekniğin tam adı “anlayarak hızlı okuma”dır. Okuduğunuzu anlamadan sayfaları çevirmek, ne kadar hızlı olursa olsun hızlı okuma sayılmaz.

Konuya dair ilk çalışmalar 1950’li yıllara uzanır. Evelyn Wood bu alanda öncü teknikleri geliştirdiğinde, önerdiği yöntemler birçok kişiye tuhaf görünmüştü; yine de sonuç veriyorlardı.

Görme keskinliği, tecrübe, analiz becerisi ve doğru teknikler bir araya geldiğinde okuma hızı on katına kadar artabiliyordu. İşin kilit noktası gözün keskinliğidir; çünkü asıl hedef tek tek kelimeleri, hatta bütün cümleleri bir bakışta daha net görebilmektir.

Hızlı okuma geliştirilebilir bir beceridir. Çoğu kişi belli bir tempoda okur; çok kitap okuyanlar ya da doğuştan yatkın olanlar bu temponun biraz üstüne çıkar. Asıl önemli olan şudur: doğru çalışmayla, sizden çok daha zeki ya da yetenekli sayılan birçok insandan daha hızlı okuyabilirsiniz. Çünkü hızlı okuma, eğitim ile kazanılabilen bir yetenektir.

Türkiye’de ortalama okuma hızı dakikada 160 ila 220 kelime aralığında seyreder.

Hızlı Okumanın Amacı ve Faydaları

Bilgi her geçen gün daha hızlı üretiliyor ve tüketiliyor. Gündeme, haberlere ve sürekli artan bilgi yığınına yetişmek giderek zorlaşıyor. Akışın içinde kalmak, hayata uzaktan bakmak yerine ona ayak uydurmak istiyorsanız hızlı okumak bir gereklilik haline gelir. Çünkü hızlı okumak zamandan kazandırır; daha kısa sürede daha çok öğrenir, kendinizi daha hızlı geliştirir ve hızla akan süreçlerin arasında kaybolmazsınız.

Hızlı okumak yalnızca öğrenme hızınızı artırmakla kalmaz; motivasyonunuzu yükseltir, başarının sürekliliğine zemin hazırlar ve hafızanızı güçlendirir.

Hızlı Okuma Testi

Bir hızlı okuma testinde okuyucuya önce bir metin verilir. Bu metnin uzunluğu dengeli olmalıdır; ne çok kısa ne de gereğinden uzun. Çünkü kelime sayısının yetersiz kalması, ölçümün güvenilirliğini doğrudan zayıflatır.

Okuma başladığı anda süre tutulmaya başlanır ve sonunda okunan kelime sayısı hesaplanır. Hemen ardından okuyucuya bir dizi soru yöneltilir; bu, okuduğunu anlama testidir. Kişi burada genellikle doğru-yanlış biçimindeki sorulara yanıt verir.

Okuduğunu anlama testi tek bir biçimle sınırlı değildir; doğru-yanlış sorularının yanı sıra açık uçlu ya da çoktan seçmeli sorularla da uygulanabilir.

Testin sonunda elinizde iki ayrı veri kalır: biri dakikada okuduğunuz kelime sayısı, diğeri anlama testinde verdiğiniz doğru yanıt oranı. Bu iki ölçümün ortalaması, hızlı okuma testinden aldığınız puanı verir.

Hızlı Okuma Testi Formülü

Okuma hızını hesaplamak için basit bir formül kullanılır.

Diyelim ki 500 kelimelik bir sayfayı okudunuz ve bu metni tam iki dakikada bitirdiniz. Bu durumda;

Okuma hızı=okunan kelime sayısı/süre(dakika cinsinden) yani

OH = 500 / 2 = 250 olur; yani bu örnekte okuyucu dakikada 250 kelime okumaktadır.

Şimdi de çıkan sonucun hangi seviyeye karşılık geldiğine bakalım.

Hızlı Okuma Testi Ölçütü

• Dakikada 80–160 kelime: oldukça yavaş okuyucu.
• Dakikada 160–220 kelime: Türkiye ortalaması.
• Dakikada 220–320 kelime: Türkiye ortalamasının üstü; batı ülkelerinde bu aralık ortalama olarak kabul edilir.
• Dakikada 320–500 kelime: okuma hızı normalin üstündedir, konsantrasyon artmaya başlamıştır. Bu seviyedeki bireyler metne odaklanmayı başarıyor demektir.
• Dakikada 500–800 kelime: dünya ortalamasının üzerinde, konsantre olmuş bir okuyucunun seviyesi. Genellikle hızlı okuma kursu almış kişilerde görülür. Kurssuz bu seviyeye ulaştıysanız ve anlama oranınız %60'ın üzerindeyse oldukça yeteneklisiniz.
• Dakikada 800–1300 kelime: üst düzey okuma hızı. 1300 kelimeden fazlası teorik olarak imkânsız sayılır; gelişmiş kurslarla bu sınırın üzerine çıkmak çok zor da olsa mümkündür.

Okuma hızınızı ölçmenin en sağlıklı yolu, bu iş için hazırlanmış özel metinler kullanmaktır. Seçtiğiniz metnin fazla soyut olmaması önemlidir; güvenilir bir testin, anlaşılır ve ölçülebilir bir içeriğe dayanması gerekir.

Hızlı Okuma Teknikleri

Türkiye’de hızlı okuma çalışmaları 1980’li yıllarda yaygınlaşmaya başlasa da, bu alanın batıdaki geçmişi çok daha eskiye dayanır.

Bugün ise internet çağının da etkisiyle hızlı okuma yöntemleri ve programları dünyanın her yerine yayılmış durumda. Zaman içinde teknikler de çeşitlenerek farklı kollara ayrıldı. Başlıca yöntemler şunlardır;

• Aktif Okuma Tekniği
• Esnek Okuma Tekniği
• Seçmeli Okuma Tekniği
• Göz Gezdirme Tekniği
• Tarama Tekniği
• Aranılan Bilgiyi Bulma Tekniği
• Kaymağını Alma Tekniği

Aktif Okuma Tekniği

Yapılan araştırmalar, gözün görme keskinliğinin eğitimle geliştirilebildiğini ortaya koyuyor. Bu nedenle aktif okuma sırasında gözlerimizi çok daha yoğun ve bilinçli biçimde kullanırız.

Aktif okuma tekniğinde kişinin okumaya gerçekten odaklanması, dikkatini tam vermesi ve metni adeta sindirerek ilerlemesi beklenir.

Okur, metni izlerken aynı zamanda aktif olarak düşünür; satırlardaki yargıları kendi zihninde tartar, onlara içten içe yanıt verir. Tıpkı etkin dinlemede olduğu gibi. Bu süreci kolaylaştıran etkenlerin başında ise sessiz bir ortam ve dış uyaranların olabildiğince azaltılması gelir.

Esnek Okuma Tekniği

Esnek okuma, aktif okumayı kavramış kişinin bir adım daha ilerlemesiyle gelişir; artık hangi metni nasıl okuyacağını bilir. Bu yaklaşımda tek bir yönteme bağlı kalınmaz, duruma göre farklı teknikler devreye girer. Hangi yöntemi ne zaman kullanacağına okurun kendisi karar verdiği için çok daha hızlı ilerlemeye başlar.

Seçmeli Okuma Tekniği

Seçmeli okuma bir tür tarama gibidir. Uzun bir metinle ya da değerlendirmeniz gereken bir raporla karşılaştığınızda, gereksiz ayrıntıları geçersiniz ve doğrudan aradığınız kelimelere odaklanırsınız. Sevdiğiniz bir yazarın romanını okurken ise bu yöntem yerini keyfe bırakmalı; orada hız değil, metnin tadı önemlidir.

Göz Gezdirme Tekniği

Göz gezdirme tekniğinde amaç, metnin ana fikrini hızlıca yakalamaktır. Her kelimeyi tek tek okumak yerine başlıkları izler, paragrafların içindeki anahtar kelimeleri seçip çıkarırız.

Aslında bu yöntemi gazete okurken çoğumuz farkında olmadan günlük hayatta kullanırız. Yine de unutmamak gerekir: göz gezdirmek, tam anlamıyla okumak demek değildir.

Tarama Tekniği ve Aranılan Bilgiyi Bulma Tekniği

Bu teknikte metin içinde önceden belirlediğimiz anahtar kelimeleri ararız. Yalnızca bu kelimelerin geçtiği bölümlere odaklanır, gerisini hızlıca geçeriz; böylece aradığımız sonuca çok daha kısa sürede ulaşırız.

Bu noktada kitabın içindekiler bölümüne göz atmak işimizi epey kolaylaştırır. Aranılan bilgiyi bulma tekniğinde de benzer bir mantık geçerlidir.

Önce dizin taranır, eş anlamlı kelimeler üzerinde durulur. Hedeflediğiniz kelime ve cümleler bulunduğunda yalnızca o kısımlar okunur.

Kaymağını Alma Tekniği

Bu yöntemin temel mantığı, metnin anlamını bozmadan yalnızca başlıkları ve onların altındaki anahtar kelimeleri okumaktır.

Asıl amaç, okunacak kelime sayısını en aza indirmektir. Örneğin sınava az bir vakit kala özet çıkarmaya çalışan bir öğrenci, bu yöntemden oldukça verim alabilir.

Hızlı Okuma Kursu

Hızlı okuma programları, etkisini günlük hayatta somut biçimde hissedebileceğiniz çalışmalardır.

Pek çok kişisel gelişim kursu vardır; kayıt olur, derslere katılır ama sonunda hayatınızda belirgin bir değişiklik göremezsiniz. Hızlı okuma eğitimi alan kişiler ise farkı kısa sürede yaşamlarına yansıtır; daha hızlı düşünür, daha hızlı okurlar. Hızlı okuma kurslarının başlıca faydaları şöyle sıralanabilir:

Hızlı okuma kurslarının faydaları

İyi bir hızlı okuma kursu;

• Bireyleri disipline eder.
• Hafızanın nasıl kullanılacağını öğretir.
• Göz egzersizleri ile görme keskinliğini arttırır.
• Hızlı okuma çalışmaları ile okuma hızınızı yükseltir.
• Daha hızlı düşünmenize daha hızlı karar vermenize zemin hazırlar.
• Kendinizi iyi hissetmenizi ve mutlu olmanızı sağlar.